Cebu Provincial Government
Cebu Provincial Government

SPEECHES AND REMARKS

Report to the People: Year II

READ THIS IN ENGLISH

Report to the People: Year II
of
Hilario P. Davide III
Governor of the Province of Cebu

[Delivered at Cebu Provincial Social Hall, on August 19, 2015]

When we assumed office in 2013, we promised genuine change and began planting the seeds of good governance. Two years hence, we are reaping the fruits of what we have planted.

The Honorable Agnes Magpale, Vice-Governor and Presiding Officer of the Sangguniang Panlalawigan of Cebu; the Honorable Members of the Sangguniang Panlalawigan; fellow workers in government; fellow Cebuanos:

Maayong hapon. I am truly and deeply honored by your presence. Salamat gyud kaayo sa inyong pagtambong.

AWARDS

Alang kanako, good governance is good politics. Usa sa mga timaan ni-ini mao ang pag siguro sa inclusive growth diin ang tanang Sugbuanon makasalmot sa mga kalihukan ug makatagamtam sa mga benepisyo.

By God’s grace, your provincial government is blessed this year with awards one after the other.

The Department of the Interior and Local Government awarded Cebu the Seal of Good Local Governance. We have done well in financial house keeping, disaster preparedness, social protection, business friendliness and competitiveness, environmental management, and peace and order.

Bunga kini sa atong pagtinabangay subay sa ligdong nga pangagamhanan.

Sa miaging bulan, the National Competitiveness Council, in its first ever survey of provinces, ranked Cebu third in economic dynamism, government efficiency and infrastructure.

This recognition should inspire and challenge us to do more and do better. Dugangan pa gyud nato ang atong kakugi.

The Department of Finance recognized our Province as the most efficient in revenue collection in the entire region. Locally-sourced revenue rose by 40 percent. We did this without burdening our constituents with additional taxes. This is a testament of our taxpayers’ trust and confidence in our provincial government.

The Anti-Illegal Fishing Task Force of our Provincial Environment and Natural Resources Office was awarded by the National Headquarters of the Philippine National Police as outstanding government organization for its efforts in market denial.  Illegally caught fish, rare or endangered species were restricted from the market.

Kalambuan in good governance, kalambuan sa matag Sugbuanon.

HEALTHCARE AND SOCIAL SERVICES

Ang nag una sa atong mga priority programs mao ang paghatag ug quality and accessible health care services labi na gyud sa mga indigents natong mga kaigsoonan.

In barely 6 months, we covered 556 walk-in patients in our provincial and district hospitals under Philhealth’s Point-of-Care program.

Ang probinsya niapil sa Point-of-Care program sa Philhealth. Ubos niining programaha, ang pasyente nga dad-on sa district hospital diha-diha nga malista isip miembro sa PhilHealth; diha-diha usab siyang makadawat sa mga benepisyo sa usa ka miembro. Mahimong wa na siyay mabayran ug kung duna man, gamay na lang kaayo.

Sukad pa kaniadto, kanunay nga reklamo mao ang kakulang sa tambal.  Aron makasiguro kita nga dili gyud makulangan ang atong mga hospital, nakigsabot kita sa Vicente Sotto Memorial Medical Center sa  consignment sa mga tambal.

The VSMMC-DOH Botica ng Bayan will make drugs and medical supplies available to our hospitals within 7 days sa pag-order.

Our agreement with Sotto encompasses other forms of collaboration:  training of our medical personnel, laboratory and radiology services, medical missions and outreach activities.

Human sa igong supply sa tambal dinha sa atong mga provincial ug district hospitals, kita gabutang ug bag-ong kahimanan sa laboratoryo ug dugang medical personnel.

Gikan sa 77 ka mga doktor, ug 180 ka mga nurses, kadaghanan kanila mga out-sourced, gipaagi og agency niadtong pagsugud nato sa 2013,  karon ang probinsya aduna nay 117 ka mga doktor, 50 kanila mga Specialista, ug 399 na ka mga nurses. They are now directly hired by the province. Atong gikompleto ang mga Dentista, Medtechs, Pharmacists, Radtechs ug mga Nutritionists sa atong mga hospital.   Tuyo nato nga ma-atiman dayon ang panginahanglan dinha sa provincial hospital level nga dili na kinahanglang dad-on pa sa syudad ang pasyente.

Karong Oktubre, ipahimutang ang digital x-ray ug digital ultra sound sa mga hospital sa Carcar, Argao, Balamban, Danao City ug Bogo City. Patients’ data taken at the provincial hospitals are relayed electronically by e-mail to the city, analyzed by the consultants, and sent back to the hospitals. Paspas na unya ang pagbasa sa resulta, paspas na usab ang diagnosis sa doktor.

Sa dili pa matapos karong tuiga, maka set-up kita ug Dialysis Unit sa Provincial Hospital sa Carcar City. Isunod dayun nato ang sa Danao City.

Ang ato-ang district hospitals sa Minglanilla,  Argao,  Oslob,  Badian,  Barili,  Tuburan, Daanbantayan, Bantayan,  Sogod ug San Francisco, duna na’y Obstetrics and Neo-Natal facility. Ma-atiman na dayon ang mga tali-anak, bag-ong nanganak, ug mga bata.

Sukad sa paglingkod nato, nakahatag pud kita ug 70 nga mag mini-ambulances sa mga lain-laing barangay.

While we are upgrading our hospitals and facilities, we continue to reach out sa matag Sugbuanon hilabi na sa mga vulnerable sectors.

240 ka mga barangay ang naduaw sa atong Provincial Health Office ug sa opisina sa atong Bise-Gobernador agig medical missions sukad Hulyo sa miaging tuig.

2,859 patients were provided medical assistance this year by our Provincial Social Welfare and Development Office through its “Aid to Individuals in Crisis.”  Families or next of kin of 615 individuals whose deaths were reported to our PSWDO received burial assistance. Ug 1,200 ka pamilya nga nabikitma sa bagyong Senyang sa imaging tuig ang atong natabangan—sa  Sibonga,  Alegria, Alcantara,  Ronda,  Dumanjug ug Barili.  P5,000 pesos ang atong gi apud-apud sa mga pamilya kansang mga balay partially-damaged lang ug P10,000 alang sa mga pamilya kansang mga balay totally-damaged.

2,000 kapin ka mag-uuma nga na-apiktuhan  sa nagpadayong hulaw ang atong nahatagan ug relief assistance. Soon, water catchment facilities will also be provided to our farmers affected by El Nino.

Ang Bugasan sa Kababayen-an Project  na-tukod na sa hapit tanang lungsod. Nakatabang kini sa panginabuhi sa mga asawa nga anaa lang sa panimalay. Mas  sayon na lang ug pagpalit ug bugas sa barato nga presyo. Bag-o lang natong gipasidunggan ang Carcar, Alegria, San Remegio,  Carmen ug Cordova gumikan sa maayo nilang pagpatuman niining maong proyekto.

Ang atong “Halad sa Gugma Alang Kang Lolo ug Lola” naka hatag ug hinabang sa kapin 72,000 ka mga senior citizens sa mga kalungsuran.

Marso ning tuiga, gisugdan ug trabaho ang Women and Children Crisis Center sa atong Provincial Women’s Commission dinha sa Lahug.    The past year, our Provincial Women’s Commission, in cooperation with NGOs, the NBI and the Police, reported and caused the apprehension of individuals, including foreigners,  mga nahilambigit sa human trafficking and child abuse.  With the center, we can provide after-care services for the victims of abuse and exploitation.

Niadtong Enero ang Probinsya maoy mipuli sa pagpadagan sa facility alang sa mga children in conlflict with the law—ang “Our Home” dinha sa Tayud, Consolacion.  Anaa karo’y 23 ka mga kabataan nga nalambigit sa kriminalidad nga gitudloan aron mahimong mga maayong sakop sa katilingban.

Karung bulana na sugdan ang pagbansay ubos sa TESDA niadtong buot manarbaho sa makinarya ug industriya.  Aduna usab kitay na enroll sa tulo ka bulan nga training course kabahin sa pagdumala sa mga tourism enterprises.  Magsugod ang ilang training karung Septiembre. Subay kini sa atong tinguha nga makahatag og trabaho sa kalungsuran.

COUNTRYSIDE DEVELOPMENT

Dako ang atong pagtuo nga ang kaugmaran sa kalungsuran ug sakop nga dakbayan nagsukad sa mas malambu-on nga panguma. Karon aduna kitay 1,754 ka mga experimental fields sa Farmer- Scientists Training Program o FSTP sa 116 ka barangay sa 46 ka lungsod ug dakbayan nga sakop ning lalawigan sa Sugbo. Sukad sa pagsugod nato niadtong 2013, duna nay 3,498 ka mag-uuma nga nakatapus na sa ilang bansay-bansay ug laing dul-an sa 3,000 nga motapus na usab karong tuiga.

Si Deogracias Ventic, nag-uma ug usa ka ektaryang luna sa barangay Manlom,  Oslob. Sama sa naandan, mais maoy gitanom.  Daro, hulat sa ting-ulan, abuno, pugas, surko ug sanggi.  Ang naandan niyang abot diha ra sa 800 ngadto 1,000 ka kilo nga mais.  Niadtong katapusang panuig, gigamit niya ang iyang nakat-onan sa FSTP ug si Deogracias nakasanggi sa kapin sa 3,000 ka kilo nga mais, 400% nga usbaw sa naandang abot. Asenso ang panginabuhi.  Nakapalit na ug motor, dugang nga carabao ug mga kanding sa bukid. Karon dili na problema ni Deogracias ang pagpaeskwela sa iyang duha ka mga anak dili sama sa una.

Si Marcos Baricuatro, laing mag-uuma sa mais nga taga Bulasa, Argao. Pinaagi sa FSTP, nakakat-on siya paggamit sa bag-ong similya sa mais, bag-ong pamaagi sa pagpang-abuno ug uban pang pamaagi nga gitudlo sa FSTP.

Ang tuyo sa FSTP arun makat-on ang mga mag-uuma sa bag-o ug inantigo nga mga paagi,  pinasikad sa syensya.

We improve the lives of farmers by providing them with skills and technical know-how to become better farmers. They are our heroes of the land.

And we have declared them so when we honored them last August 12, 2015 in the very first Farmer’s Day organized by our Provincial Agriculturist’s Office.  Deogracias Ventic and  Marcos Baricuatro were among the 10 outstanding farmers who were given recognition on Farmer’s Day.

We are now convening the Provincial Cooperative’s Council.  With this body, we shall formulate policies and implement more programs to support cooperatives in the countryside.  So far, we have sustained the cacao production program.

Gawas sa naandang pamaagi, atong gitudlo-an ang mag-uuma sa 40 ka lungsod unsaon pagpamuhi ug tilapia.

Kining ginagmay’ng punung makatabang kaayo,  dili lang agi’g dugang sa pagkaon sa bukid. Makabaligya pa gyud sila kon maghinobra na alang sa pagkaon. Sa pagkakaron anaa nay 35 ka mga communal ponds sa Malabuyoc, San Fernando ug Catmon, ug 622 ka ginagmayng punong sa hapit tanang lungsod.  Gibutang usab nato sa lain-laing dapit sa lalawigan ang 12 ka punong diin adto magikan ang semilya sa tilapia. Sa pagkakaron, kapin na sa 1,000,000 ka fingerlings ang atong naapud-apud.

Nanghatag usab kita og mobile nga galingan sa mais. Dinha sa barangay Alpaco,  sa Naga City,  silingan kini sa bukid sa San Fernando ug Pinamungajan;  sa bukiran sa Oslob;  sa Samboan;  dinha sa Ga-as,  Balamban;  sa Mantayupan,  Barili ug  dinha sa Lataban,  Liloan.  Imbis pas-anon pa ang abot sa lungsod aron ipagaling, adto na lang kini didto duol sa uma. Ang naandang bayad sa pagpagaling ug mais tag 3 pesos ang kilo. Ni-ining gipanghatag nato nga mga mobile nga galingan, tag 2 pesos ra ang bayad matag kilo ug gawas niini dili na magplete pa ang mag-uuma.  Lain pang 19 ka galingan ang ipanghatag sa di pa matapos ning tuiga.

Menos ang hago,  menos ang plite,  menos ang panahon.

Hapit nausab mahuman ang bularan sa mais,  humay ug kopras—Multi-Purpose Drying Pavement.  Anha kini sa Moalboal, Alcantara, Barili, Asturias, Tuburan, Danao City, Carmen, Poro ug San Francisco.

1,000,000 pesos ang atong gigahin karung tuiga  aron makalukat ug insurance sa Philippine Crop Insurance Coporation ang kapin sa 30,000 ka gagmay’ng mag uuma ug mananagat.  Gawas niana,  duol sa 1,000 ka ektaryas nga humayan ug maisan,  kapin sa 4,000 ka mga hayopan,  2,000 ka baroto ang atong na-insure aron kapanalipdan ang naghago niini higayon sa katalagman.

Sumala sa report sa atong Provincial Agriculturist, insurance claims of 1,288 farmers totaling P7.5M have already been paid to them directly by PCIC.

Adunay puy mga tabo-an nga tukuron sa mga pinili nga bukirang barangay sa Pinamungajan, Tuburan, Carmen, Tudela, Argao, Oslob ug Alegria. Mas sayon na lang sa mga mag-uuma pagbaligya sa ilang abot, mas lab-as usab nga produkto ang maangkon sa mga pumapalit.

Sumala sa rekomendasyon sa atong Provincial Agriculturist, nisagop kita sa organic farming. Sa pagkakaron,  anaay 17 ka organic demo farms nga na-establisar. Integrated ug co-dependent ang pamuhi sa manok ug baboy,  kuyug sa pananom sa utanon.  Ang abuno magagikan sa hayopan,  ang pagkaon sa hayopan anaa ra usab sa palibot.  Ang atong modelo mao ang organic farm nga gisugdan ni Mayor Verna Magallon sa Alegria.

Ang atong Provincial Veterinary Office nakahimo so far karung tuiga ug 68 ka veterinary missions. Pamakona sa anti-rabies,  panambal ug pag check up dul-an 40,000 ka mga hayupan nga gibuhi sa bukid.

Adunay 6 million pesos nga atong gigahin alang sa Livestock Dispersal.  25 ka lungsod na ang nahatagan. More than 6,000 livestock farmers benefitted from our artificial insemination program.

Kalambuan sa mag-uuma, mangingisda. kalambuan sa matag-Sugbuanon.

INFRASTRUCTURE DEVELOPMENT

Our earlier plan to build the Trans Axial highway traversing Central Cebu,  north to south,  is not yet feasible at this time.

But we remain committed to connecting the countryside.  We realize that economic progress cannot happen without appropriate public infrastructure.

P2Billion.  Mao kana ang pundo nga atong gigahin alang sa kalungsuran.

Under the World Bank-funded Philippine Rural Development Program, we will implement 4 key road projects in the north:  P57.5 million in Bogo City; P84 million for 2 roads in San Remegio; and P69 million in Daanbantayan.  211 million for 20.8 kilometers.

And just last week, we obtained the approval for a P68.8 million project to improve the water system for Alegria.  This is expected to provide safe and potable water for 4,000 households.

We hope to add more proposals next year.

His Excellency President Noynoy Aquino through the Department of Public Works and Highways approved the inclusion in the 2016 budget for the DPWH P1.6 billion worth of provincial road projects. These are provincial roads which are vital links or lead to tourist destinations that our Provincial Engineer’s Office has identified—P77.6 million for the San Isidro-Cabatbatan Road in San Fernando; P18.5 Million for the road leading to Mainit Springs,  in Guadalupe,  Carcar City;  P78.3 million for the Luka-Tumalog-Canang Road in Oslob;  P22.6 million for the concreting of the Montaneza Road in Malabuyoc;  P45 Million for the Poblacion to Saavedra Road in Moalboal;  P34.5 million for the  Poblacion to Bojo Road in Aloguinsan;  P49 million for the Mangga to Sto. Nino Road in Tuburan;  P80 million for the Dayhagon to Lamintak section in Medellin;  P295 million to concrete the road from Bantayan to Madridejos in Bantayan Island;  and another P122 million to connect Bantayan to Santa Fe;  there is also P82 million for the Cogon-Cantumog-Corte Road in Carmen;  P49.8 million for the Cabunga-an to Esperanza Road in San Francisco;  P174 million for the Libertad-Poblacion-Teguis section in Poro and P167 million for Tudela’s Poblacion to Heneral Road and Poblacion-McArthur-Bukilat Road.  That totals P1.5 billion for 84.5 kilometers of provincial roads in the countryside.

Niining tuiga gipagawas sa Provincial Government ang P204 milyones nga pundo para sa mga nagkailain-laing proyekto sa mga lungsod ug barangay. Ato kining gi download sa mga LGUs tungod kay kita dako ug pagsalig ug kumpyansa sa atong mga local chief executives sa pag implimintar niini. Apil ini ang pagpaayo sa mga karsada – 14 kilometers sa Tudela ug Tuburan. Ang uban: sa pagpatukod o pagpaayo ug mga building, pag-ayo sa mga water system ug pagpakutay ug linya sa kuryente sa lagyong kabukiran. Gituman nato ang saad sa pagbukas sa mga farm to market roads, pagtukod ug dugang eskwelahan ug mga health ug daycare centers.

Ang waterworks projects naa sa Carcar, Argao, Alcoy, Oslob, Santander, Samboan, Ginatilan, Moalboal, Toledo ug Danao City.

Duna pud kitay gipanghatag nga 42 multicabs for mobility in the barangays.

Kalambuan sa kalungsuran, kalambuan sa matag Sugbuanon.

BASIC EDUCATION & TECHNICAL VOCATIONAL TRAINING

Ang atong Special Education Fund mitubo usab gikan sa 115 milyones pesos ngadto sa 181 milyones pesos.

Nakapang-apud-apud kita sa dili momenos 8 mil ka mga armchairs alang sa mga public elementary schools nga nanginahanglan ini. Du-ol sa 40 milyones pesos ang atong gigahin aron ikapatukod ug 64 ka classrooms. Subay sa atong prinsipyo sa decentralization, kining maong kantidad gibalhin ngadto sa kalungsuran aron sila ang mangunay sa pagtukod.

Mapasalamaton kita sa Ramon Aboitiz Foundation sa daghan pang dugang classrooms sa San Fernando, Barili, San Remegio,  Daanbantayan,  Madridejos,  Sta. Fe,   Sogod,  Catmon,  Carmen ug Compostela.  Gipaabot nga mahuman ang maong mga classrooms sa di pa matapos kining tuiga.

Under our Gabaldon restoration project, ang RAFI nitabang usab sa Probinsya ug kalungsuran sa pagpaayo sa 60 ka nangaguba nga classrooms.  18 na ka classrooms ang nahuman sa Argao, Dalaguete ug Asturias. Laing 42 ang ayuhunon pa sa Alegria, Pinamungajan, Bantayan, Madridejos,  Carmen ug Catmon.  We recognize the mayors of these towns for their efforts towards helping out our education program.

Nagpadayon ang atong scholarship program alang sa mga valedictorian ug salutatorian.  We now have 661 scholars.  Last year, 120 of them graduated college.

We gave a total of 850,000 pesos as incentive to 64 graduates from the Valedictorian-Salutatorian Scholarship Program this year.  48 are academic awardees—43 cum laudes received P10,000 each and 5 magna cum laudes received P20,000 each, and all the graduates including those with academic honors received P5,000 each.

The collaboration of the Saitama Prefecture of Japan and the University of San Jose-Recoletos provides a platform towards strengthened international relationship between Cebu and Saitama. The graduates of the “Saitama-Cebu Comprehensive Human Resource Monozukuri Project” will be able to apply their knowledge in engineering and technical education in our province. This will promote a culture of excellence that places importance on ideas such as community co-existence, environmental harmony, and effective resource utilization.

We are pleased to inform you that the Japan International Cooperation Agency (JICA) has approved an additional P20 million grant for the phase two implementation which will benefit at least 300 new students and faculty of participating local universities who will be trained in Japan.

Gikan sa pagpaayo sa classroom sa bukid sa Pinamungajan,  ngadto sa pagdapit sa mga batid gikan sa ubang nasud,  kining tanan subay sa atong tinguha nga makahatag ug dugang kahigayonan sa batan-ong Sugbuanon. Dako kaayo ug bintaha kung dunay pangita ang mas daghang sakop sa pamilya.

Through the Provincial Sports Commission, we also started our Grassroots Sports Development Program. Kita nagtuo nga ang sports development para sa tanan, dili lang sa mga anaa sa patag, kon dili lakip na usab sa mga batan-on didto sa lagyo nga kabukiran.

Kalambuan in skills and knowledge. Kalambuan sa matag Sugbuanon.

ENVIRONMENTAL PROTECTION AND DISASTER RISK REDUCTION

Tungod sa mga katalagman nga atong nahiaguman sa mga nilabay nga katuigan,  atong nasabtan ang kamahinungdanon sa pangandam,  atong nasabutan ug unsay angay andamon,  ug atong gibuhat ang mga pangandam.

We have shown a resilient Cebu.

I am happy to report that we now have the newly-created Provincial Disaster Risk Reduction and Management Office.

Ang PDRRMO maoy mahimong coordinator sa atong mga paningkamot. Sa pagkakaron, nakigtambayayong ang Probinsya sa 26 ka mga Civil Society Organizations ug 16 ka mga NGO networks,  ug sa ubang ahensya sa gobyerno arun adunay hapsay nga tinabangay sa higayon nga anaay katalagman.

Dul-an na sa 5 ka libo nga mga Sugbuanon ang naka agi ug orientation ug pagbansay-bansay.  Naapil ang mga batan-on, ang simbahan,  mga magtutudlo ug mga negosyante.

Nahimo na nato ang hazard and vulnerability maps. Pinaagi niini, matumbok nang daan kon unsang mga lugara ang peligroso alang sa mga tawo kon dunay linog, bagyo ug ubang katalagman.  Andam ang atong relief goods, andam ang sistema aron kining maong mga hinabang dali nga maabot sa nanginahanglan.

We continue to work on contingency plans, disaster risk and management ug climate change adaptation program. This has never been done before.

We continue to monitor assistance to Yolanda victims in shelter and livelihood. We have facilitated the disbursement from national agencies of P3.56 billion in assistance direct to the affected municipalities.

We have conducted summits from El Nino, to Search and Rescue, to raise awareness.

Kita maoy responsable sa pag panalipod sa kinaiyahan.

We also continue to conduct visitorial work to wet markets, educating the vendors.

From July, 2014 to July, 2015, our PENRO  collected P4.7 million in fines and penalties from illegal quarrying and P66 million in issuing proper permits.

Niadtong Hulyo, napahimutang ang labing unang Shark and Manta Ray Sanctuary sa tibuok Pilipinas. Dinha sa Monad Shoal ug Gato islet, lungsod sa Daanbantayan.

Kining samang mga fish sanctuaries dili lang tuyo nga magdani sa mga turista,  kun dili sa pagsiguro sa panginabuhian sa mga nagsalig sa dagat.

Dugang training ang atong gipasiugdahan alang sa Bantay Dagat sa Barili,  Oslob,  Ginatilan,  Badian ug Moalboal.  Ipadayon ta kini sa umaabot nga mga bulan.  Nangapud-apud kita ug buya aron maoy magamit sa mga fish wardens nga timaan sa mga dapit diin gidili ang panagat.

Between June, 2014 and July, 2015, the Province, in cooperation with fisherfolk associations, planted 350,000 propagules for mangrove. As they help protect our seas, they help themselves earn a  living.

Duna tay gisugdan nga satellite nurseries sa Inayagan sa Naga City ug sa Dauis Sur, sa Carmen aron naa dayon tay kakuhaan ug igtatanom alang sa atong tree planting program.  Niadtong miaging tuig,  nakatanom kita ug 240 mil ka mga seedlings.

We have started our computerized monitoring of planted trees and conducted geo-tagging activities. The data can readily be accessed from the web.

Karung tuiga, ang atong PENRO averaged 60 apprehensions per month for violations of various laws and ordinances relating to environmental protection.  This is double our performance last year.

Kalambuan sa kalikopan,  Kalambuan sa matag Sugbuanon.

TOURISM

Mi-ila kita sa turismo isip usa ka mahinungdanong industriya.

Tourism brings in new money.  It imports clients,  instead of exporting goods.

Giuna nato ang pito ka mga lungsod didto sa norte. Bogo City, Medellin, San Remegio,  Daanbantayan,  Bantayan,  Madridejos ug Sta. Fe nga maoy labing gikuso-kuso niadtong Bagyong Yolanda.

Ang tinguha mao ang pag establisar sa usa ka inter-connected nga tourism circuit diin ang matag lungsod maka benepisyo sigon sa ilang pagsalmot.

This circuit will connect the shopping malls and the banking services in Bogo City, the golf course in the plantation towns of Medellin and San Remegio, the beaches and the dive spots in Madridejos, Sta. Fe and Malapascua off Daanbantayan and the old world charm of Bantayan town. Kumpleto na ang adtuonon ug services para sa turista.

Samtang nasugdan na ang sa norte,  ang atong gilantaw karon mao ang paggama ug eco-tourism circuit diri sa kasadpang bahin sa Sugbo  ug didto sa habagatan.  Anha unya kini mo-apil sa pag-ugmad sa kahinguha-an sa Tabuelan,  pakanaug Tuburan,  Asturias,  Balamban,  Toledo City,  Pinamungajan,  Aloguinsan, kanaug hangtod Alegria.  Anaa dinha ang mga katunggan,  kalasangan,  kadagatan.   These resources are valuable not only to visitors,  but more important to the health and balance of the community in these areas.

Dungan sa turismo, ato usab nga gidasig ang ubang pamatigayon.  Kuyug niining programa ang DILG ug Canada, ang Department of Tourism ug ang Department of Trade and Industry.  Karong adlawa gi inugurahan ang Negosyo Center didto sa Bogo City isip one-stop shop alang niadtong buot mamatigayon sa maong dapit.

Kung mas daghan ang negosyo, mas paspas ang asenso.

INVESTMENT PROMOTION

We saw the need for an organized, green and systematic investment assistance.

We have addressed this need.

We now have a Cebu Investment and Promotions Office.

Last year, the Sangguniang Panlalawigan  enacted Provincial Ordinance No. 2014-08 to establish a one-stop shop for investors, domestic or foreign, who wish to do business in Cebu.  This bridges the gap between what the investor needs and expects and what Cebu or any town and city wants.

Our investment prospects are robust. These potential investments could range from agricultural, agri-industrial,  industry,  medical,  retirement, or in the information and communications technology and its derivatives. Recent developments indicate a brighter future.

When I was in Japan two weeks ago, I met with 14 private companies that are members of the Yokohama Port Center and the Saitama Industrial Promotion Public Corporation and over 10 businesses representing Saitama. All of them expressed interest in investing in Cebu.

I am pleased to inform you that Taiheiyo Cement of Japan has poured in an additional P663 million investment on a state-of-the-art finished mill in its plant in San Fernando. This job-generating business decision is welcome as this  reaffirms the Japanese firm’s trust and confidence in the Cebuanos.

JICA recently finished its investment study of  Metro Cebu,  and will engage the Province later this year or early next year for an expanded study to cover the entire island.

The Australian Department of Foreign Trade and Development,   Europe specifically the European Chamber of Commerce of the Philippines and Korean investors are looking into the ASEAN economic community.

The ASEAN Free Trade Agreement has been signed. This means free entry of goods and services in and out of member economies.

Ang umaabot nga APEC meetings mapuslanon kaayo aron makab-ot kining maong tinguha: ang pagpalambo sa ekonomiya ug paghatag ug kahigayonan sa trabaho sa mga Sugboanon.

Ang Sugbo mapasigarbohon kaayo nga mohangop sa kapin singko mil ka delegado sa APEC sugod karong August 22 alang sa Senior Officials’ meeting.

Cebu is host to three major events. These are the Finance Ministers meeting in September and the Transportation Ministers and Energy Ministers meetings in October.

Ang mga kasabutan nga makab-ot niining mga mitinga dako’g epekto sa ekonomiya,  pamatigayon ug kinabuhi nato dinhi sa Pilipinas ug tibook Asya sa umaabot nga katuigan. Indeed these are vital gatherings that will define our future.

Higayon kini natong mga Sugbuanon nga mapasundayag ang atong abilidad, ang atong pamatigayon,  ang atong mga produkto,  ang atong kina-iya. Let us work hard and show the best of Cebu.

Mapasalamaton kita sa pagtabang ni Mayor Mike Rama sa Syudad sa Sugbo,  ni Mayor Jonas Cortes sa Mandaue City,  ni Mayor Paz Radaza sa Lapulapu City, ug sa tanang mga mayor,  sa Cebu Chamber of Commerce and Industry,  Mandaue Chamber of Commerce and Industry ug uban pang mga pribadong kapunugnan, sa mga tunghaan ug univbersidad ug sa tanan nga mitampo sa ilang panahon ug paghago duyug sa mga pangandam.

The European Union and German Ministry of Economic Cooperation and Development chose Cebu as one of the pilot provinces in the country for the Partnerships for Integrity and Jobs. Cebu province represents the whole of Visayas region. We were chosen based on our transparency in doing business.

We want to ensure that future public investments will meet the needs of private capital.  Kinahanglan nga atong aghaton ang pribadong sector sa pagpamuhunan didto sa kalungsuran.

We cannot afford extravagant mistakes.

The Cebu International Convention Center is an 840 Million Peso mistake that we inherited.

Subject to investigation on suspicion that its construction in 2006 was tainted with corruption, CICC was never a priority.

In fact, I said in 2014 that we would not spend a single centavo more from the provincial coffers for that center.

In 2013,  a strong earthquake and the strongest typhoon badly destroyed it.

But I am mindful that something should be done.

We asked President Aquino to help us repair the building. We also asked permission from the Ombudsman to allow us do the repairs.

Hopefully next year, our national government, through the Department of Trade and Industry, will start fixing the building and it will be used as a Center for Industry and Trade Exhibition. From an expensive experiment to a productive enterprise.

Before the year ends, the Cebu South Bus Terminal will be cleaner, more comfortable, more orderly and safer.

When we assumed office in 2013, the terminal did not have a building permit, did not have an occupancy permit, did not have a business permit. And it had been running like that since 1998.

The previous administration applied short term solutions. Quick fixes  that did not work.

Air-conditioners regularly failed  because of poor electrical design.  There were frequent disagreements among the users because of improper physical arrangement.  Dysfunctional system results in ineffficient traffic flow of both passengers and vehicles. These will all be solved before the year ends.

We will continue to engage the local government, private sector, national agencies and other stakeholders in providing essential public investments: 1)  We will push hard  hard for the construction of a new international seaport, already proposed to NEDA. 2) We are reviewing options for the development of other seaports such as in  Minglanilla, Bogo, Santander, Tabuelan among others. 3) Our Aviation Board  has started the studies on the airports in Bantayan and Camotes    4) We continue to develop new economic zones in the south and in the north.

Among the most important for public investment is water.  It  has been a nagging issue for decades. I share the serious concern and efforts to address this critical problem in collaboration with DPWH, NEDA and stakeholders. I have always exhorted our potential partners and investors to look for sources and financing for areas to complement that of MCWD’s current operations.

Economic zones equals employment. Ports and transport facilities equals connectivity, accessibility and convenience in trade.  Water equals life.  Major investments equals benefits to every ordinary Cebuano.

Kalambuan sa komersiyo.  Kalambuan sa matag Sugbuanon.

LAW AND ORDER

Kamatu-oran sa katinud-anay sa atong kampanya batok sa illegal  drugs,  atong gi-una ug surprise drug test ang mga empleyado sa Kapitolyo. Adunay 27 ka mga empleyado sa Kapitolyo nga pusitibo nga tig-gamitan ug druga. Atong gipalagpot sa katungdanan.

In the campaign against illegal drugs, our Cebu Provincial Anti-Drug Abuse Commission (CPADAC) has extended its all-out support to our law law enforcement agencies, especially the Cebu Provincial Police Office, to eradicate the supply of illegal drugs. We commend them for their outstanding accomplishments as shown from these statistics for the comparative period 2013 up to 2015 versus the period 2010-2012: A 60% increase in the total number of operations leading to 1,151 persons arrested. 5,731 grams of shabu confiscated or an increase of over 500%.  This is already P79M worth of poison that we have protected the Sugbuanons from 2,520 cases have been filed in court,  an increase of 138%.

Ang atong Provincial Legal Office nagpasiugda sa usa ka legal outreach program aron katabangan ang ubang tigpatuman sa balaud sa municipal ug barangay levels nga masuhito sa balaud. Ang mga barangay tanod, sakop sa lupon ug mga opisyal sa barangay gitudloan sa hustong paagi sa pagdakop, sa pagrekisa sa balay ug sa pag preserbar sa mga ebidensya sa usa ka crime scene.

Sa Cebu Provincial Detention and Rehabilitation Center nasugdan last year ang Alternative Learning System.  Alang kini niadtong mga binilanggo nga buot mopadayon ug tungha. 13 inmates graduated from the Alternative Learning System and 18 inmates enrolled in Basic Literacy Program.

Ang laing project nato sa Provincial Jail mao ang bakery, puso making, and bag making. 98 inmates underwent these livelihood programs. Gawas na lang nga mokita ang mga binilanggo, ang ilang hikat-unan magamit sa panginabuhi inig gawas nila sa bilanggo-an.

INTERNAL PROCESSES

Dinhi sa Kapitolyo, karung tuiga gilusad sa Provincial Planning and Development Office ang Community-Based Monitoring System—paagi aron ang gobyerno masayod sa tinuod nga panginahanglan sa lungsod o barangay,  sa samang higayon ang katawhan maka susi ug makasukod sa serbisyo nga gihatag sa gobyerno.  Full blast kini karun sa Naga City,  Carcar City,  sa Asturias,  San Remegio ug Cordova.  Sa pagkakaron 29 na ka lungsod ang naka sugud sa training alang sa implementasyon sa CBMS.

Data gathered under CBMS will be incorporated in the Comprehensive Land Use Plan of each municipality so that there will be a logical,  rational and truly beneficial planning.

We continue to be innovative in our internal processes.

We are now running an electronic LGU operation management system parallel to the traditional paper processing.   This new computerized system tracks expenditures from the issuance of a purchase request through the stages of approval, until the disbursement is made.

We have requested the Commission on Audit  to allow this paperless processing.  Once approved, Cebu will be among the first LGUs in the country to adopt this system.

Our procurement process review has borne fruit. We have cut processing time by 30%. We are also reviewing payroll and payment processes.

We will not stop innovating.

Our Provincial Administrator and our Human Resources Department have been most supportive as well.

When we began this journey, we enjoined our employees to be one with us. We encouraged departments to be results-oriented. We focused on deliverables.  We continued to professionalize the workforce. We reorganized for efficient and effective delivery of our services.

It has been a long time since the organization has experienced so much career movements. For the current year, we published 152 permanent and vacant positions from 65 in 2014.  We have promoted 79 deserving employees this year from 29  in 2014.

We offered the Voluntary Separation Incentive Program or VSIP to qualified employees who have rendered at least 15 years of service.

This year, we provided Career Enhancement Training programs such as Community Development, Environmental Development, Human Resource Management and Executive & Supervisory Enhancement. With competency building, we ensure that provincial government employees become more productive.

We have supported our Provincial Employees Association or PEACE as we collaborate and align our objectives in our latest Collective Negotiation Agreement.

We have raised the bar of public service, as our co-workers in the Capitol are now trained to provide service with a HEART.  We expect them to be honest, ethical, accountable, responsible and transparent.

EXTERNAL COOPERATION

We forged partnership with the Asia Public-Private Partnership Institute of Toyo University for possible PPP projects in Cebu. Together with our Japanese partners, we will work closely in improving our health facilities, land use planning, and disaster preparedness.

The Australian government has also partnered with the Province under the Coordinating Roads and Infrastructure Investment for Development or  CRID.

Kining programa gatudlo kon unsaon pagplano ang mga karsada o pantalan aron sa pagsiguro nga tinud-anay kining mapuslan, ug dakog ikatabang sa kadaghanan.

CBMS,  CRID and Land Use Planning ensure  that future public investments meet the needs of private capital.  Kinahanglan nga atong aghaton ang pribadong sector sa pagpamuhunan didto sa kalungsuran.  Kining ilang pamuhunan maoy makamugna ug kapanginabuhi-an aron dili na mapugos ang taga baryo sa pagpanimpalad pa sa syudad.

We have renewed our Sisterhood Agreement with St. Petersberg, a key  city of the Russian Federation.  This agreement will promote trade, investments, tourism, arts, culture, and sports.

Ang “Our Cebu Program” pinangulohan sa atong halangdong Bise-Gobernador Agnes Magpale nagpadayon uban sa dalaygong kakugi.

Our Cebu Program in partnership with RAFI continues to implement the livable scorecard system that enhances the LGUs’ role to make them attractive places to live, work, play, invest and do business. Our Cebu Program is our tool in monitoring the implementation of our development plans.

Our road map for urban development has Mega Cebu as its spring board. We said that this visioning reaches out to the year 2050.  It may take a long time for the ultimate fulfillment of this vision but we are happy that we are slowly realizing this vision in just two years of our administration.

We are also grateful to JICA for its unrelenting support and cooperation in undertaking the Roadmap Study for Sustainable Urban Development in Metro Cebu. They will also help us update the 1994 comprehensive development study for the entire province of Cebu. Gitigum ug gipalihok nato ang Provincial Development Council. The working committees in the Council ensure wide participation by all sectors in the planning, implementation and monitoring of provincial projects.

LEGISLATION

The change that we are creating from within should lead to more effective development initiatives.

Mapasalamatun gyud kita sa atong Provincial Board, nga gipanguluhan ni Vice-Governor Magpale, for passing needful ordinances in support of our development agenda.  Our Executive-Legislative partnership has remained strong, steadfast and collaborative.  Atong nahisgutan ang creation of the PDRRMO Office, the Cebu Investment and Promotion Center, ang Provincial Sports Commission ug ang Provincial Youth Commission.  For health and social services, the Sangguniang Panlalawigan enacted ordinances on the Hospital Modernization Program, medical assistance to barangay workers, Provincial adolescent health and youth development program, among others. The Sagguniang Panlalawigan also passed ordinances amending our Fisheries and Aquatic Resources Code and the Revenue Code.

I also thank the Board for passing the ordinance on Public-Private Partnerships.  Through this ordinance, we have recognized  the  indispensable role of the private sector, encouraged private enterprise, and provided incentives to needed investments.  Our strong partnership with the private sector is a key factor in our  socio-economic growth and development.

But there is still much to be done. Some of our fellow Cebuanos—those who wish for us not to succeed—complain we have done too little.  When we do our job with pure and sincere intentions, we do not need the cameras to roll while we plant the seeds of change. We do not need edifices to glorify ourselves.  And so, I implore you—challenge you—to support the programs of your provincial government. Be one with us. Help us. Pray for us.

Before I end, I wish to thank sincerely my Vice-Governor, Agnes Magpale, for whom I have the highest respect and deepest admiration. From the beginning of our term, Agnes had supported, guided and protected me all the way. Some woman, Agnes is. Nagsabut naman mi. I hope dili mausab iyang huna-huna. Davide-Magpale gihapon sunod tuig.

My sincerest gratitude and appreciation go to the honorable members of the Sangguniang Panlalawigan: Teban, Yayoy, Peter, Dong, Gigi, Alex, Benjun, Sun, Miguel, Jude, Arleigh, Teddy, Ivy and Tining for their hardwork, inititative, support and cooperation.  Salamat pud kang Maple, ang maabtik nga Secretary to the Sangguniang Panlalawigan.

To our beloved city and municipal mayors, thank you kaayo for your friendship and support.

My sincerest thanks to all our department heads and officers-in-charge: Mark, Orvi, Ro, Jone, Cynthia, Chris, Ethel, Roldan, Baltz, Hector, Manny, Danny, Mar, Chad, Alma, Rose, Noli, Mrs. Baguia, Bobby. Salamat sa inyong suporta, paningkamut ug sakripisyo. Sa atong mga kauban sa trabahao dinhis Kapitolyo, salamat ninyong tanan.

Sa atong mga consultants, dili na lang nako tagsa-tagsaon. Salamat gyud kaayo ninyo.

And finally ug pinaka importante, sa akong pamilya—the Davides and Angans. Labi na gyud kang Jobel and our three daughters, Paje, Dia and Nina—who have been my source of strength and inspiration all throughout my public life. I thank my best friend and confidant, Jobel, for her love, patience, understanding and support, and for all her sacrifices.

Above all, I thank God Almighty for His blessings and for this rare opportunity to serve my fellow Cebuanos.

Padayon kita sa atong panaw sa pagpalambo ning atong lalawigan sa Sugbo, sa kalambuan sa matag Sugbuanon.

Daghan kaayong salamat sa inyong padayung pagsalig ug pagtuo.

God bless us all. God bless Cebu.

Download the PDF file .

MG_4131-e1439978913443