Home / Advisory / BIRD FLU: Atong Likayan, Atong Batokan

BIRD FLU: Atong Likayan, Atong Batokan

Posted on by: admin

img_2551

  • Ang Bird Flu o Avian Influenza (AI) us aka mananakod nga sakit sa langgam, sama sap abo, itik og manok nga nagagikan sa dili grabe ngadto sa grabe kayo nga kahimtang/sitwasyong sa sakit.
  • Ang Bird Flu nagagumikan sa Influenza A virus nga magdala og sakit o kamatay sa manokan (poultry), og moapektar sa industriya sa pagmanokan log seguridad sa pagkaon.

  • Ang mga hitabo sa Bird Flu sa ubang nasud sa Asya nagagumikan sa Influenza A/H5N1 virus.  Mahimo usab kini nga grabeng motaboy sa tawo.

  • Kon ang lagsik nga langgam (sama sa manok, pabo, og itik ) mahiduol sa mga hugaw gikan sa nasakit nga langgam, labi na sa iti og tinulo gikan sa ilong.
  • Pinaagi sa lalog, tubig, balay, kagamitan og sinina nga kontaminado sa Bird Flu virus.
  • Buak, kontaminado nga itlog.

Mao kini ang mga ilhanan nga nasakit ug Bird Flu ang manok:

  • Pagluya
  • Hilanat
  • Pagpangatsi, ubo
  • Kalibang
  • Walay gana sa kaon
  • Sobra nga kauhaw
  • Paghubag sa nawong
  • Nagnglagom nga tapay og pamitay
  • Bungakag nga balhibo
  • Panghubag sa tiil
  • Kalit nga pagkamatay
  • Sobra nga pagmenos sa produksyon sa itlog

Ø  Gamit og pangpanalipod sa imong paggunit o nasakit o patay nga langgam.

Ø  Gamit og gwantes o bisan unsa nga plastic nga panalipod alang sa kamot.  Ayaw guniti ang nasakit o patay nga manok sa imong kamot.

Ø  Gamit og tabon sa nawong og proteksyon sa mga mata (goggles), o bisan unsa nga sihag nga ikatabon sa mata aron ang mga pinisik (droplets/aerosols) dili mosulod sa imong baba, ilong ug mata.

Ø  Gamit og plastik nga material aron pagpanalipod sa imong sinina samtang mohikap sa apektadong langgam.  Dili tugotan ang mga walay labot sa pagtratar sa avian influenza sa pagduol sa lugar nga may namatay nga langgam.

Ø  Hugasan ang kamot og sabon, og tubig human mohikap sa nasakit/patay nga langgam, itik, pabo, gansa o manok sa dili pa mohikap sa nawong o sa dili pa mokaon.

Ø  Human mohikap sa nasakit nga langgam, itik, pabok, gansa o manok, hinayon paghubo ang sinina aron dili mayabyab.  Maligo dayon.

Ø  Kon usa o pipila ka mga langgam, itik, pabo, gansa, manok o sama nga hayop ang masakit o mamatay, pusta dayon sa usaka gidoble nga plastic nga supot o bag og isulod sa usa ka sudlanan nga may ice/yelo.

Ø  Isulti dayon ngadto sa usa ka opisyal sa barangay ang hitabo, aron iyang mapahibalo ang local nga beterinaryo o agricultural officer mahitungod sa pagkamatay sa nanganlan na nga mga langgam.

Ø  Kon ang mga nasakit nga hayop/langgam nahimutang sa usaka poultry farm, pangayo og panabang sa lokal nga beterinaryo o agricultural officer alang sa husto nga paghipos niini.

Ø  Dili lutoon ang ibsan unsa nga hayop/langgam nga namatay sa bird flu o bisan unsa nga sakit tungod kay makuyaw kini alang sa nihikap o nag-ihaw sa mao nga namatay nga langgam/hayop.

v  Pagpaduol sa mga nasakit nga langgam, pabo, gansa, itik o manok o pinaagi sa paghanggap sa kontaminado nila nga hugaw, sama sa iti

v  Kon ang itik nga may virus mauga, maabog og mahangga sa mga tawo

v  Ang pagkapakapa sa nasakit nga langgam, pabo, itik, gansa o manok makapadali sa pagkatap sa sakit.

  • Hilanat
  • Ubo
  • Pagluya og panakit sa lawas
  • Sakit sa tutonlan
  • Mahimong maglisod og ginahawa kon grabe na
  • Mahimong adunay pamula sa mata og kalibang

  • Ang tambal pareha o sama sa uban nga impeksiyon sa influenza, apan ang pasyente gikinahanglan nga dalhon og lainon dayon ngadto sa Referral Hospital.

  1. Ibutang ang pasyente sa usa ka lugar nga layo gikan sa mga tawo, sama sa us aka nalahi nga kwarto, o nalahi nga pasilonganan.
  1. Butanganan og panabon sa nawong (mask) ang pasyente
  1. Panalipdan ang maduol sa pasyente pinaagi sa paggamit og panabon (mask) og proteksiyon sa mata (goggles/glasses)
  1. Distansiya og 1 ka metro gikan sa pasyente
  1. Pahibaloa ang sakop sa Barangay Health Worker o ang local health officer
  1. Dad-a ang pasyente ngadto sa us aka DOH referral hospital (sama sa Regional Hospital) sa medaling panahon

  • Kanunay nga limpiyohan ang palibot
  • Maghimo og kulongan/tangkal ang mga langgam og mga manok, ug dili buhian/palayawon
  • Dili tugotan ang mga binuhi nga itik nga moadto sa mga katubigan sama sa linaw og kasapaan o diin ang mga ihalas nga langgam motapok o mohunong
  • Ipalayo ang mga itik og manok gikan sa mga ihalas nga langgam
  • Butangan og mga salimbong ang mga balay sa manok aron dili masudlan og mga langgam
  • Dili modulo, o magbaton og mga ihalas nga langgam
  • Dili ipunon sa us aka lugar ang mga langgam, baboy og uban nga mga hayop sa usa ka lugar
  • Ipalayo ang nanganlan na mga hayop gikan sa mga puloy-anan sa tawo
  • Ayuhon paghugas ang mga kamot pinaagi sa sabon og tubig sa dili pa, og human mogunit o inihaw nga manok
  • Isulti sa inyong lokal nga agriculture office ang katingalahan nga pagkamatay sa mga langgan, pabo, itik, gansa o manok sa inyong dapit

Ang mga tawo nga nahimutang sa kakuyaw sa Bird Flu mao kadtong direkta o dili  direkta nga maduol sa mga nasakit nga manok og uban opa nga mga langgam.  Ang kagamhanan mopahibalo sa mga mobiyahe ngadto sa mga nasud nga adunay Bird Flu nga dili moadto sa mga bird parks, poultry farms, og mga merkado diin gibaligya ang mga buhi nga manok og uban pa nga mga langgam.

Mga Ospital nga Nanganlan sa Department of Health isip Referral Centers nga umaabot og Nagbalikbalik nga mga Sakit

National Referral Center

Research Institute for Tropical Medicine (RITM)

Alabang, Muntinlupa, Metro Manila

Sub-National Referral Centers

  1. Luzon og Metro Manila          San Lazaro Hospital (SLH)

Quiricada St., Sta. Cruz, Manila

Lung Center of the Philippines

Quezon Avenue, Quezon City

  1. Visayas                                                Vicente Sotto Memorial Medical Center

Cebu City

  1. Mindanao                                Davao Medical Center

Bajada, Davao City

 

 

Loading Facebook Comments ...

Leave a Comment